Prorektor UŁ ds. popularyzacji nauki dr hab. Krzysztof Pabis, prof. UŁ, jest członkiem ministerialnego zespołu doradczego ds. popularyzacji nauki, który ma m.in. ocenić stan popularyzacji w Polsce, opracować zestaw dobrych praktyk i sformułować rekomendacje. Zespół przygotowuje też propozycje rozwiązań, które pozwolą włączyć popularyzację nauki do procesu formalnej oceny działalności jednostek naukowych. Nowa ewaluacja, która uwzględni to kryterium, obejmie lata 2026-2030 (ocena przypadnie na rok 2031).
Ewaluacja w części związanej z popularyzacją będzie dotyczyła instytucji naukowych. To oznacza, że instytucje jako takie powinny się w taką aktywność angażować. Nie chodzi jednak o to, żeby wszystkich zmuszać do popularyzacji, zwłaszcza jeśli ktoś tego nie czuje albo nie potrafi. Z poziomu pracowników nauki będzie to działało jak dotychczas: osoby, które znajdują na popularyzację czas i będą chciały to robić, mogą taką ścieżkę realizować. Tacy ludzie są w każdej instytucji. Ich działania przełożą się w przyszłości na ocenę całej instytucji, warto więc, aby instytucja wspierały w tym zakresie pracowników – wyjaśnia w rozmowie z PAP prof. Krzysztof Pabis. – Chcemy dotrzeć do środowiska naukowego w Polsce z przesłaniem: nie chodzi o to, żebyście państwo robili coś wbrew sobie. Nie chcemy odbierać nikomu prawa do robienia badań naukowych ani do popularyzacji zmuszać. Chcemy za to pokazać pozytywne praktyki, narzędzia i budować pozytywny przekaz wokół nauki jako takiej – również po to, żeby społeczeństwo lepiej nas, naukowców, rozumiało.
Zapytany, jak wprowadzić popularyzację nauki do systemu nauki i szkolnictwa wyższego, prof. Pabis wspomniał o potrzebie wsparcia na kilku poziomach. Pierwszy z nich to ministerstwo – tam musi istnieć centralny system zachęt i wsparcia grantowego dla aktywności popularyzatorskiej.
Ważne też, aby uczelnie dostrzegły, że te działania są potrzebne. Dlaczego? Żeby mieć lepiej przygotowanych studentów, lepiej wykształcone społeczeństwo, które rozumie, czym jest metoda naukowa i sama nauka. Takie społeczeństwo będzie również inaczej patrzeć na uniwersytety – mówi prorektor UŁ. – Nam, naukowcom, wydaje się często, że wszystko, co robimy, jest łatwe w odbiorze i nie wymaga wyjaśnień. A potem się dziwimy, że politycy nie dość mocno doceniają naukę albo że dezinformacja, kłamstwa i fake newsy zbierają żniwo. W wielu badaniach widać też, że mamy problem ze zrozumieniem treści naukowych: społeczeństwo polskie wypada słabiej niż społeczeństwa wielu krajów zachodnich. Te wartości są na tyle znaczące, że nie można mówić o przypadku czy błędzie statystycznym. To nie bierze się znikąd.
Według prof. Krzysztofa Pabisa dobrze by było, żeby władze uczelni czy instytutów przestawiły sposób myślenia i powszechnie zaakceptowały, że elementem pracy naukowca powinno być dzielenie się wiedzą ze środowiskiem spoza uczelni; żeby wypracowana wiedza nie była dostępna tylko dla naukowców i wąskiego grona ekspertów.
Na Uniwersytecie Łódzkim od dawna rozumiemy, że wiedza nabiera pełnego znaczenia dopiero wtedy, kiedy się nią dzielimy. Dlatego nasi badacze i badaczki, osoby studiujące i zajmujące się popularyzacją angażują się w setki działań: od realizacji podcastów i filmów, przez organizację i udział w otwartych wykładach, spotkaniach w bibliotekach i muzeach, aż po festiwale nauki, wystawy, konkursy i projekty skierowane do szkół. Wspólnie budujemy przestrzeń, w której każdy – niezależnie od wieku czy doświadczenia – może spotkać się z nauką osobiście, bezpośrednio i na żywo.
Popularyzacja na Uniwersytecie Łódzkim to nie tylko forma edukacji. To wyraz odwagi w stawianiu pytań, ciekawości w odkrywaniu złożoności świata, zaangażowania w rzetelne i odpowiedzialne działania, współpracy, która łączy ludzi nauki, osoby studiujące i otaczającą nas społeczność, oraz szacunku wobec różnorodności i otwartości, jakie wzmacniają naszą wspólnotę.
Dr hab. Krzysztof Pabis, prof. UŁ, jest ekologiem morskim i entomologiem, zajmującym się badaniami głębin oceanicznych w tropikalnej części Afryki oraz polarnymi fiordami, a także ekologią motyli w silnie przekształconych siedliskach miejskich. Od lat jest aktywnym popularyzatorem nauki, autorem kilkunastu książek popularnonaukowych skierowanych do dzieci oraz dorosłych czytelników. Z jego inicjatywy powstało na UŁ Międzywydziałowe Koło Popularyzatorów Nauki. Jest prorektorem Uniwersytetu Łódzkiego, pierwszym w Polsce do spraw popularyzacji nauki.
Materiał: PAP
Redakcja: Biuro Prasowe UŁ
